| DEPREM ONARIMI |
|
Meydana gelebilecek depremlerde büyük
hasarları önlemek adına önceden yapılması gerekenler ise aşağıda
sıralanmıştır. Şöyle ki;
Genellikle hasar öncesi
dayanım düzeyine getirmek ONARIM, hasar öncesine göre daha yüksek bir
dayanım düzeyine getirmek GÜÇLENDİRME olarak nitelenmektedir.
1)
Yapının ağırlığı azaltılmalıdır.
Depremde yapıya gelen kuvvet
yapının ağırlığı ile orantılı olduğu için yapının ağırlığında yapılacak
bir azaltma aynı oranda yapıya gelebilecek deprem kuvvetinin de azalmasını
sağlayacaktır.
Yapıyı hafifletmek için
tuğla bölme duvarların yerine daha hafif alçı, gazbeton ya da ahşap panolu
bölme duvarları yapılabilir.
Yapının üst katlarından bir
ya da bir kaçı yıkılabilir.
Yapıda çatıyı yalıtım için
konulmuş ağır malzemeler daha hafifleri ile değiştirilebilir.
Yapı içindeki kalın
sıvalar ya da dış yüzündeki taş kaplamalar kaldırılabilir.
Yapıyı hafifletme
olanağı her zaman olmayabilir. Ancak bu olanaktan yararlanma yolları
aranmalıdır. Merdivenlerden taşıyıcı sisteme gelen yükleri azaltmak için
merdivenlerin yüklerini doğrudan zemine aktaran düzenlemeler yapılabilir.
2)
Yapının sünekliğinin artması.
Süneklik yapının enerji
tüketme gücüdür. Betonarme yapılar rijit kolon kiriş birleşimlerinin
çatlayıp hasar görerek mafsallı birleşim yerine dönüşmesi ile depremin
enerjisini tüketirler. Mafsallaşan ek yerinin yük taşıma gücünde önemli
bir kayıp olmamalıdır.
3)
Yapının taşıma gücü arttırılmalıdır.
Yapıda oluşan hasar gelen
kuvvetlere karşı dayanımın az olmasının sonucudur. Gelen kuvvetlere karşı
yeterli dayanımın sağlanması ile hasar durdurulacak ya da bir daha
olmayacaktır. Bunun gerçekleşmesi için yapının gelen ya da gelebilecek
yüklere karşı dayanımının, eğer yetersizse arttırılması gerekir.
4)
Yapının dinamik özelliklerinin iyileştirilmesi.
Yapıdaki hasar, asal
titreşim periyodu ile zemin hakim periyodunun birbirine çok yakın
olmasından dolayı oluşan rezonans ile ilgili ise, yapının dinamik
özellikleri değiştirilip yapı periyodu ile zemin hakim periyodunun
birbirinden uzaklaştırılması sağlanabilir.
5)
Burulma etkisi azaltılmalıdır.
Bir çok yapıda hasar yapının
katlarındaki ağırlık ve rijitlik merkezlerinin birbirinden uzak olmasının
ortaya çıkardığı burulma etkisi ile oluşmaktadır. Örneğin perde duvarların
yapının bir yanında toplanmış olması burulma oluşturacağı gibi, taşıyıcı
olmayan bölme duvarlarının katlarda dengeli bir biçimde yerleştirilmemiş
olması da yapının ağırlık ve rijitlik merkezleri arasında fark
oluşturarak, yapıda burulma etkisi ortaya çıkarabilmektedir.
Onarım sırasında eklenen perde duvarların da bir burulma etkisi yaratabilecekleri göz önünde tutulmalı ve yerleştirilmeleri sırasında rijitlik merkezi ile ağırlık merkezi arasındaki mesafe olabildiğince az tutulmalıdır.
6)
Yükleri taşıyacak yeni elemanlar yerleştirilmelidir.
Yapıda depremde gelen yatay
yükleri taşıyacak elemanlar yetersiz ise ya bu elemanların yatay yük
taşıma güçleri arttırılır ya da yeni yatay yük taşıyacak elemanlar
yerleştirilir.
Kaynak:Nejat Bayülke'nin 'Depremlerde Hasar Gören Yapıların Onarım ve Güçlendirilmesi adlı' kitabından alınmıştır |